پسوریازیس یا صدفک پوستی چیست و چه درمانی دارد؟

پسوریازیس (صدفک یا صدف پوستی) یکی از بیماری‌های شایع و مزمن پوستی است که برخلاف ظاهر ساده‌اش، می‌تواند زندگی روزمره فرد را به‌ طور جدی تحت تاثیر قرار دهد. این بیماری، حاصل یک اختلال در عملکرد سیستم ایمنی است که باعث تسریع در روند بازسازی سلول‌های پوستی می‌شود و در نتیجه، پوست دچار التهاب، قرمزی، پوسته‌ریزی و ضخامت غیرعادی می‌گردد. اگرچه پسوریازیس واگیردار نیست، اما بسیاری از مبتلایان به دلیل ظاهر آن، با چالش‌های روحی، اجتماعی و حتی شغلی روبه‌رو می‌شوند. در این مقاله با دکتر ایمان روغنی همراه باشید تا با شناخت صحیح این بیماری، راه‌های کنترل آن و آگاهی از گزینه‌های درمانی نوین که می‌تواند به بیماران کمک کند تا کیفیت زندگی بهتری را تجربه کنند.

اهمیت شناخت و درمان پسوریازیس

اهمیت شناخت و درمان پسوریازیس فراتر از ظاهر پوست است زیرا این بیماری مزمن پوستی تنها یک مشکل ظاهری نیست، بلکه نشانه‌ای از اختلال در عملکرد سیستم ایمنی بدن است. بدون آگاهی کافی، بسیاری از بیماران ممکن است سال‌ها با علائم آزاردهنده مانند پوسته‌ریزی، التهاب و خارش زندگی کنند، در حالی که راهکارهای موثری برای کنترل آن وجود دارد. شناخت دقیق این بیماری به فرد کمک می‌کند تا از عوامل تحریک‌کننده دوری کند، درمان‌های هدفمندتری را دنبال نماید و کیفیت زندگی بهتری داشته باشد. درمان به‌ موقع و اصولی، نه‌ تنها علائم را کاهش می‌دهد، بلکه از بروز عوارض شدیدتر، مانند پسوریازیس مفصلی یا آسیب‌های روانی ناشی از ظاهر پوست، پیشگیری می‌کند.

پسوریازیس یا صدف پوستی چیست؟

پسوریازیس یا صدف پوستی یک بیماری التهابی و مزمن پوستی است که به‌ دلیل واکنش غیر طبیعی سیستم ایمنی بدن رخ می‌دهد و باعث تسریع در چرخه تولید سلول‌های پوستی می‌شود. نتیجه این فرایند، ایجاد لکه‌های قرمز، برجسته، همراه با پوسته‌ ریزی نقره‌ای‌ رنگ روی سطح پوست است. این بیماری واگیردار نیست، اما می‌تواند بسیار آزاردهنده و در برخی موارد ناتوان‌کننده باشد. پسوریازیس معمولا در نواحی مانند آرنج، زانو، پوست سر و کمر ظاهر می‌شود، اما ممکن است هر بخشی از بدن را درگیر کند. شدت آن از فردی به فرد دیگر متفاوت است و گاهی با دوره‌های بهبود و تشدید همراه است.

علائم پسوریازیس

علائم پسوریازیس  که نوعی بیماری پوستی محسوب می شود، بسته به نوع آن در بیماران متفاوت است. شایع ترین نوع آن، پسوریازیس پلاک است که علائم آن شامل موارد زیر است:

• پلاک هایی از پوست قرمز اغلب با فلس های نقره ای رنگ
• امکان خارش و درد در پلاک ها
• ترک خوردن و خونریزی در برخی موارد
• درگیر کردن قسمت های وسیع تر در موارد شدید
• اختلالات مربوط به ناخن و انگشتان پا، از جمله تغییر رنگ و فرو رفتگی ناخن ها
• پلاک های پوسته پوسته
• پوسته پوسته شدن کف سر

بیماران مبتلا به پسوریازیس (صدف پوستی) می توانند به نوعی آرتروز به نام آرتریت پسوریازیس مبتلا شوند که موجب درد و تورم مفاصل می شود.

انواع پسوریازیس

انواع پسوریازیس با توجه به محل درگیری، شکل ضایعات و شدت بیماری متفاوت هستند و شناخت هر نوع، نقش مهمی در انتخاب روش درمانی دارد. برخلاف تصور رایج، پسوریازیس فقط به یک شکل پوسته‌ریزی محدود نمی‌شود، بلکه طیفی از حالت‌های بالینی دارد که می‌توانند پوست، ناخن و حتی مفاصل را درگیر کنند. در ادامه با مهم‌ترین انواع آن آشنا می‌شویم:

1. پسوریازیس پلاکی (Plaque Psoriasis)

شایع‌ترین نوع که با ضایعات برجسته، قرمز و پوسته‌ریزی نقره‌ای مشخص می‌شود. معمولا روی آرنج، زانو، پوست سر و کمر دیده می‌شود.

2. پسوریازیس قطره‌ای (Guttate Psoriasis)

پسوریازیس گوتات یا خال خال که اغلب از کودکی یا اوایل بزرگسالی شروع می شود و با لکه‌های کوچک و قطره‌ مانند روی تنه و اندام‌ها ظاهر می‌شود وعمدتا موجب لکه های قرمز و کوچک است. عوامل محرک می تواند شامل عفونت های تنفسی، گلو درد، ورم لوزه، استرس و آسیب های پوستی، داروهای ضد مالاریا و مسدود کننده بتا باشد. اغلب در نوجوانان و پس از عفونت‌هایی مانند گلودرد استرپتوکوکی رخ می‌دهد.

3. پسوریازیس معکوس (Inverse Psoriasis)

ضایعات صاف، قرمز و بدون پوسته‌ریزی هستند و در نواحی چین‌دار بدن مانند زیر بغل، کشاله ران و زیر سینه‌ها دیده می‌شوند.

4. پسوریازیس پوسچولار (Pustular Psoriasis)

نوع نادر و شدیدتر که با تاول‌های چرکی و التهابی همراه است. ممکن است به‌صورت موضعی (مثلا کف دست و پا) یا سرتاسری باشد.

5. پسوریازیس اریترودرمی (Erythrodermic Psoriasis)

پسوریازیس اریترودرمیک که موجب قرمزی پوست و ریختن فلس ها می شود .این عارضه در اثر آفتاب سوختگی شدید، عفونت ها، مصرف داروهای خاص و قطع درمان برخی از پسوریازیس‌ها ایجاد می شود. این نوع پسوریازیس باید فورا درمان شود زیرا می تواند منجر به بیماری حادتری شود. نادرترین و خطرناک‌ترین نوع که کل سطح پوست را قرمز، ملتهب و پوسته‌ پوسته می‌کند. نیاز به درمان اورژانسی دارد.

6. پسوریازیس ناخن

باعث تغییر رنگ، فرورفتگی، ضخامت یا حتی جدا شدن ناخن از بسترش می‌شود و گاهی تنها نشانه بیماری است.

7. پسوریازیس مفصلی (Psoriatic Arthritis)

نوعی التهاب مفصلی که در برخی بیماران بدون درگیری پوستی دیده می‌شود و می‌تواند باعث درد، تورم و ناتوانی حرکتی شود.

چه عواملی می تواند موجب پسوریازیس شوند؟

علت اصلی بروز صدفک پوستی مشخص نیست، اما کارشناسان بر این باورند که این بیماری ترکیب چند عامل است. درصورت وجود مشکل در سیستم ایمنی، بدن دچار التهاب می شود و باعث تشکیل سلول های جدید بر روی پوست می شود، به طور کلی هر ده تا سی روز سلول های پوستی تعویض می شوند، سلول های جدید هر سه تا چهار روز رشد می کنند تجمع سلول های قدیمی و جدید جایگزین فلس های نقره ای می شود.

پسوریازیس بیماری وراثتی است اما ممکن است به یک نسل منتقل نشود، به عنوان مثال ممکن است از پدر بزرگ به نوه به ارث برسد در صورتی که مادر کودک مبتلا به پسوریازیس نباشد.

مواردی که می توانند موجب تحریک پسوریازیس شوند، عبارتند از:

• برش، خراش یا جراحت
• استرس عاطفی
• عفونت های استرپی
• داروها از جمله، داروهای فشار خون (مانند مسدود کننده بتا)
• هیدروکسی کلروین و داروهای ضد مالاریا

تشخیص بیماری صدفک پوستی

معاینه فیزیکی، تشخیص صدف پوستی برای یک متخصص پوست متبحر کار آسانی است، به ویژه اگر مبتلا به پسوریازیس پلاک باشید و پلاک هایی در این نواحی داشته باشید:

• پوست فرق سر
• گوش ها
• زانوها
• آرنج
• ناف
• ناخن

پزشک شما را معاینه کامل بدنی می کند و از شما در مورد ابتلا اعضای خانواده به پسوریازیس سوال می کند. ممکن است پزشک از شما تست بیوپسی بگیرد (قسمت کوچکی از پوست را برای آزمایش برمی دارند) تا مطمئن شود که شما مبتلا به عفونت پوستی نیستید. هیچ آزمایش دیگری برای تائید یا عدم تائید پسوریازیس وجود ندارد.

درمان پسوریازیس

خوشبختانه، درمان های بسیاری برای پسوریازیس وجود دارد. برخی روش ها، روند رشد سلول های پوستی را کند می کنند و برخی دیگر خارش وخشکی پوست را تسکین می دهند. پزشک با توجه به اندازه ضایعات روی پوست، سن، سلامت کلی شما و سایر موارد شما رادرمان خواهند کرد، درمان ها معمولا شامل موارد زیر می باشد:

• کرم های استروئیدی
• مرطوب کننده ها برای درمان خشکی پوست
• قطران ذغال سنگ (معمولا برای درمان پسوریازیس کف سر و در فرم لوسیون ها، کرم ها، فوم ها، شامپو ها و محصولات بهداشتی استفاده می شود).
• کرم یا پماد
• کرم های رتینوئید

درمان پسوریازیس های متوسط تا شدید شامل موارد زیر می باشد:

• نور درمانی: پزشک نور ماورا بنفش را به پوست شما می تاباند تا روند رشد سلول های پوست را کند سازد.
• متوترکسات: این دارو می تواند منجر به بیماری مغز استخوان، کبد و هچنین مشکلات ریوی شود، بنابراین این درمان فقط برای موارد حاد کاربرد دارد. شما باید آزمایش، عکس از قفسه سینه و احتمالا بیوپسی کبد انجام دهید.
• رتینوئیدها: این قرص ها، کرم ها، لوسیون ها، و ژل ها دسته ای از داروها هستند که از ویتامین A تشکیل می شوند. رتینوئیدها می توانند موجب عوارض جدی از جمله نقاصی مادرزادی شوند، بنابراین برای خانم های باردار و کسانی که قصد بارداری دارند توصیه نمی شود.
• درمان بیولوژیک: این درمان برای مسدود کردن سیستم ایمنی بدن (در پسوریازیس حاد) به کار می رود. برای کنترل بهتر التهاب ناشی از پسوریازس داروهای بیولوژيک تجویز می شوند.

نتیجه گیری

در نهایت، پسوریازیس تنها یک بیماری پوستی نیست، بلکه اختلالی مزمن، سیستماتیک و پیچیده است که نیازمند شناخت دقیق و درمان هدفمند می‌باشد. نادیده گرفتن آن می‌تواند نه‌ تنها کیفیت زندگی فرد را کاهش دهد، بلکه سلامت جسمی و روانی او را نیز به‌ مرور تحت تاثیر قرار دهد. آگاهی از انواع این بیماری و انتخاب روش درمان متناسب با نوع و شدت آن، می‌تواند علائم را کنترل کرده و از پیشرفت بیماری جلوگیری کند. با مراجعه به پزشک متخصص و پیروی از یک برنامه درمانی دقیق، می‌توان با پسوریازیس زندگی متعادل‌تری داشت و جلوی بسیاری از عوارض جدی آن را گرفت.

سوالات متداول