دسته: بیماری های پوستی
بازدید: 4503

دکتر ایمان روغنی – متخصص پوست – بیمارستان رازی تهران

زگیل (wart)

تعریف و شکل ضایعه: غده ای گوشتی است که میتواند در بیشتر مناطق بدن رشد کند. معمولاً به صورت یک تومور کوچک و زبر است که می تواند به صورت گل کلمی یا تاولی سفت یا یک ضایعه ی برجسته ی سفت زیر پوست خود را نشان دهد. در متون قدیمی و گویش ها و لهجه های مختلف زگیل را به نام های دیگری می شناسند مانند «سیگل» ، «سین گل»، «سگیل» ، «آژخ»، «توته» ، «توتولک» ،«توتوله» ، «بلیچه» و ...

 

عامل ایجاد زگیل: علت زگیل ها یک دسته از ویروس ها هستند به نام «ویروس پاپیلومای انسانی» (HPV ) که این ویروس ها گونه ها و تیپ های مختلفی دارند و بر اساس نوع گونه و تیپ تمایل به درگیری مناطق خاصی در بدن، بیشتر وجود دارد. نوع معمول تر زگیل ها روی نواحی دست و پا و انگشتان و صورت مشاهده می شوند اما گونه های دیگری از ویروس تمایل به درگیری قسمت های تناسلی، مقعد و دهان نیز دارند.

انواع زگیل ها: بر اساس محل گرفتاری تیپ های خاص این ویروس ها، به انواع خاصی نام گذاری شده اند. مانند:

  1. زگیل های معمولی ( Verruca Vulgaris): بیشتر روی دست ها و پاها مشاهده میشوند. به صورت برجسته و همرنگ پوست با سطح زبر و گاهی گل کلمی شکل.
  2. زگیل های پهن ( Verruca Plana ): معمولاً به صورت زگیل های هم سطح و هم رنگ پوست یا کمی برجسته و گاهی کمی قهوه ای تر از رنگ پوست، که بیشتر روی صورت و گردن و تنه دیده می شوند.
  3. زگیل های رشته ای یا نخی شکل (Filiform یا Digitate ): این نوع بیشتر به صورت ضایعات آویزان نخی شکل یا انگشت مانند هستند که بیشتر صورت به خصوص لبه ی پلک ها و ناحیه ی سوراخ های بینی و اطرف دهان را درگیر میکنند.
  4. زگیل های پاشنه (Verruca Pedis ): به صورت توده های سفت زیرپوستی و بعضاً دردناک که گاهی مناطق لکه مانند سیاه در آنها دیده میشود و اغلب در پاشنه و حاشیه ی کف پا مشاهده می شوند.
  5. زگیل سنگفرشی ( Mosaic): زگیل های گروهی که در یک ناحیه ،بیشتر در کف پا، به صورت وسیع درگیری ایجاد می کنند و در نگاه یک منطقه ی بزرگ تماماً از زگیل پوشیده شده است.
  6. زگیل تناسلی ( Genital wart یا Condyloma Acuminatum ): به صورت ضایعات برجسته یا همسطح پوست، گاهی قهوه ای یا هم رنگ پوست، که روی آلت تناسلی و اطراف آن و یا نواحی مقعد ایجاد می شوند.

البته در متون مختلف ممکن است گروه بندی و نام گذاری دیگری نیز برای زگیل ها انجام شده باشد ولی مهم ترین و شایع ترین تقسیم بندی ها شامل موارد ذکر شده بودند. از طرفی این ویروس ها به تیپ های مختلفی شماره گزاری شده اند که در گرفتاری مناطق مختلف، تیپ های خاصی شایع ترند مثلاً در گرفتاری ناحیه تناسلی تیپ 6 و 11 شایع ترند.

دوره واگیری: از سه هفته پس از تماس با فرد یا لوازم آلوده تا حتی چندین سال پس از تماس ویروس می تواند باعث ایجاد زگیل شود بنابراین تعیین زمان اینکه شخص چه موقع و چگونه آلوده به ویروس شده است دشوار است.

روش انتقال: معمولاً از طریق تماس پوست با پوست آلوده به زگیل ویروس منتقل می شود. هم چنین گاهی از طریق وسایل شخصی فرد آلوده مثل حوله، ریش تراش، دمپایی و دستکش قابل انتقال می باشد. محیط مرطوب مثل استخرها باعث افزایش احتمال انتقال ویروس می شوند. زگیل های تناسلی بسیار مسری هستند و معمولا از طریق تماس جنسی (دهانی، مهبلی، مقعدی) به فرد دیگری انتقال می یابد. گاهی حتی یک بار تماس جنسی برای انتقال کافی است. در خانم ها ممکن است خود زگیل ها یا آثار ویروسی در داخل مهبل رشد نمایند و فرد بدون اطلاع از بیماری خود آن را به دیگران انتقال دهد.

پیشگیری: استفاده از دمپایی شخصی مخصوصاً در استخرها و عدم استفاده از لوازم شخصی افراد آلوده، نجویدن ناخن‌های مبتلا، خشک نگه داشتن مناطق آلوده، اجتناب از تماس های جنسی مشکوک با افراد آلوده.

درمان: اغلب زگیل‌ها خود به خود ناپدید می شوند، لیکن ممکن است ماه‌ها یا سال‌ها به طول انجامد و عوامل بسیاری مخصوصاً توانایی سیستم ایمنی بدن فرد در این مسئله دخالت دارد.به طور کلی درمان قطعی برای از بین بردن ویروس از بدن و پوست وجود ندارد و بنابراین احتمال انتقال بیماری پس از درمان زگیل ها وجود دارد. درمان های انجام شده جهت از بین بردن ضایعات ایجاد شده ی زگیل در سطح پوست انجام می شود. و بر اساس محل قرارگیری زگیل ها و توزیع آنها در سطح پوست ممکن است روش درمان متفاوت باشد. از انواع درمان ها می توان به موارد ذیل اشاره کرد:

-          استفاده از درمان های دارویی به شکل قطره، پماد، کِرم

-          کرایوتراپی (سرما درمانی یا فریز)

-          کوتِر (سوزاندن)

-          لیزر

-          تزریق بعضی داروها داخل زگیل ها (مانند آمپول بلئومایسین)

-          جراحی

قابل ذکر است این روش های درمانی بایستی به طور متناوب و شاید چندین بار در فواصل منظم برای از بین بردن زگیل ها انجام شود و حتی پس از عود و یا ایجاد ضایعات جدید بایستی درمان‌ها مجدداً ادامه یابند.

با توجه به افزایش شیوع زگیل های تناسلی مخصوصاً در جوانان و نوجوانان در سطح جامعه در مورد زگیل های تناسلی به توضیح بیشتری می پردازیم.

زگیل تناسلی: زگیل های تناسلی از شایع ترین انواع عفونت های مقاربتی می باشند که هم مردان و هم زنان را مبتلا کرده و بیشتر در سنینی دیده می شوند که افراد فعالیت جنسی بالایی دارند. معمولاً در ناحیه ی تناسلی یا مقعد یا در دهان (افرادی که تماس دهانی-تناسلی دارند) مشاهده می شوند. هر منطقه از پوست نواحی تناسلی و مقعدی می تواند در اثر این زگیل ها درگیر شود حتی در خانم ها نواحی داخل واژن و دهانه ی رحم نیز با بعضی از گونه های این ویروس به راحتی درگیر می‌شوند.

عوامل ابتلا به زگیل تناسلی: بیشتر گرفتاری های تناسلی در اثر تیپ 6 و 11 این ویروس (HPV) ایجاد میشود. معمولاً در اثر تماس جنسی منتقل می شوند.

افرادی که بیشتر در معرض خطرند:

-          رابطه ی جنسی محافظت نشده با چندین شریک جنسی

-          ابتلا به سایر عفونت های مقاربتی

-          زندگی جنسی فعال در دوران جوانی

عوارض ابتلا به زگیل تناسلی: از عوارض مهم سرطان دهانه ی رحم در خانم ها می باشد که با ابتلا به بعضی تیپ های ویروس (تیپ 16 و 18) مرتبط می باشد. بعضی از انواع ویروس نیز با سرطان فرج، مقعد و آلت جنسی مردان و زنان مرتبط می باشد. هرچند ویروس زگیل همیشه باعث ایجاد سرطان نمی شود اما افراد در معرض خطر و ابتلا به تیپ های پرخطر ویروس بایستی به طور منظم برای آزمایشات لازمه ی بررسی کانسر تحت نظر قرار گیرند. گاهی اوقات زگیل های بزرگ ناحیه تناسلی خانم ها باعث اختلال در امر بارداری و زایمان می شود.

درمان: همانطور که قبلاً اشاره شد درمان قطعی برای از بین بردن ویروس وجود ندارد. و درمان‌های انجام شده بیشتر برای از بین بردن خود ضایعات زگیلی انجام می شود. از موثرترین و شایع ترین روش های استفاده شده جهت از بین بردن زگیل های تناسلی «کرایوتراپی» یا «سرما ‌درمانی» می باشد که معمولاً هر دو تا سه هفته یکبار انجام شده و در طی هر دوره تعدادی از زگیل ها از بین می روند. این روش تا زمان پاک شدن بیمار از تمام زگیل ها ادامه می یابد. در صورت ایجاد زگیل‌ها این روش های درمانی مجدداً باید تکرار شوند. اینکه چه زمانی فرد دیگر زگیل نمی زند بستگی به سیستم ایمنی فرد دارد. از درمان های دیگر می توان به پدوفیلین ، تری کلرواستیک اسید، الکتروسرجری و کرم آلدرا (Imiquimod ) اشاره کرد.

پیشگیری: توجه به این نکته مهم است که هر روشی برای از بین بردن موهای زائد مبتلا مانند استفاده از تیغ (که باعث خراشیدگی یا زخمی شدن سطح پوست می‌شود) می تواند باعث فعال شدن مجدد ویروس یا انتشار آن به مناطق دیگر شود.در تماس های جنسی حتماً از کاندوم استفاده شود. ممکن است کاندوم بتواند خطر انتقال و انتشار زگیل تناسلی را کم کند اما به یاد داشته باشید در حین رابطه ی جنسی پوست سایر نقاط آلوده به ویروس نیز ممکن است با هم تماس داشته باشند و باعث انتقال شوند. زگیل ها نباید با دست یا بُریدن برداشته شوند. انجام آزمایش ِ پاپ‌اسمیر منظم برای زنان توصیه می شود حتی اگر واکسن زده باشند. احتمال عود زگیل های تناسلی همیشه وجود دارد مخصوصاً طی 2 تا 4 ماه اول پس از درمان.

واکسن: درحال حاضر واکسن موجود ویروس زگیل به نام گارداسیل در ایران موجود است که می تواند بر علیه تیپ های 6، 11، 16 و 18 این ویروس محافظت ایجاد کند.(تیپ 16 و 18 عامل بیشتر از هفتاد درصد سرطان دهانه ی رحم هستند و تیپ 6 و 11 عامل حدود 90 درصد زگیل های تناسلی هستند.) با توجه به خطرات ایجاد سرطان های نواحی تناسلی و مقعدی توصیه به انجام واکسیناسیون هم زنان و هم در مردان سنین حدود 9 تا 26 ساله که فعالیت جنسی بالایی دارند می گردد. جهت همسران افراد آلوده نیز صرف نظر از سن در صورتی که هنوز مبتلا نشده باشند، توصیه به انجام واکسیناسیون می گردد. واکسن در سه نوبت به صورت دوز اول در نوبت اول تزریق می شود. دوز دوم دو ماه بعد از نوبت اول و دوز سوم 6 ماه پس از نوبت اول تزریق می شود. توجه داشته باشید در مورد تزریق واکسن بایستی پزشک شما تصمیم گیری نماید. در دوران بارداری تزریق واکسن ممنوع می باشد. درصورتی که فرد مبتلا به زگیل شده باشد واکسن تاثیری بر روی تیپ گرفتار ویروس ندارد ولی می تواند فرد را بر علیه سایر تیپ ها محافظت نماید.

پیاده سازی و پشتیبانی : گروه طراحی وب گستران پارسیان